Szeroki krajobraz, portret z rozmytym tłem i zawodnik na drugim końcu boiska wymagają innego sposobu kadrowania. Dobór ogniskowej warto więc zacząć od ustalenia, ile otoczenia ma znaleźć się na zdjęciu i z jakiej odległości można fotografować. Krótka ogniskowa pomaga objąć rozległą scenę, standard sprawdza się w codziennych ujęciach, a teleobiektyw pozwala ciaśniej wykadrować odległy temat. Granice tych zastosowań są jednak płynne.
Najpierw sprawdź, jaką matrycę ma Twój aparat
Ta sama ogniskowa daje inny kąt widzenia na pełnej klatce i na mniejszej matrycy APS-C. Obiektyw 50 mm zamontowany w aparacie Nikon DX obejmuje kadr zbliżony do tego, jaki na pełnej klatce zapewnia 75 mm. Ogniskowa obiektywu pozostaje przy tym niezmieniona – mniejszy sensor rejestruje węższy fragment obrazu.
Podane dalej przykłady ogniskowych odnoszą się do pełnej klatki lub odpowiadającego jej kąta widzenia. Przy APS-C należy uwzględnić mnożnik właściwy dla aparatu, np. 1,5× w systemie Nikon DX. Dzięki temu łatwiej ocenić, czy wybrany model rzeczywiście zapewni szerokie ujęcie wnętrza, czy raczej ciasny kadr portretowy.
Trzeba też oddzielić kąt widzenia od perspektywy. Zmiana ogniskowej przy zachowaniu tego samego punktu fotografowania zmienia zakres kadru. Dopiero przemieszczenie aparatu zmienia wzajemne proporcje bliskich i dalekich elementów sceny. Dlatego podejście bliżej z szerokim kątem nie daje takiego samego efektu jak użycie teleobiektywu z większej odległości.
Szeroki kąt pokaże miejsce i jego otoczenie
Ogniskowe około 14?35 mm są przydatne w fotografii krajobrazowej, architekturze i wnętrzach. Pozwalają objąć większy fragment sceny, zwłaszcza gdy nie można cofnąć się z aparatem. W reportażu pomagają pokazać człowieka razem z miejscem i wydarzeniami wokół niego.
Szeroki kadr wymaga jednak uważnej kompozycji. Na zdjęciu łatwo pozostawić przypadkowe przedmioty lub zbyt dużo pustej przestrzeni. Podejście blisko pierwszego planu mocno podkreśla jego wielkość względem tła, co można wykorzystać twórczo, ale przy fotografowaniu twarzy z małej odległości często daje niepożądane proporcje.
Przy zdjęciach grupowych lepiej unikać ustawiania twarzy przy samych brzegach bardzo szerokiego kadru, gdzie mogą wyglądać na rozciągnięte. W architekturze warto natomiast kontrolować pochylenie aparatu: skierowanie go ku górze powoduje zbieganie się pionowych linii.
Standard przydaje się, gdy temat jest blisko
Obiektyw około 50 mm na pełnej klatce to częsty wybór do fotografii codziennej, detali i portretów pokazujących część sylwetki. Nie obejmuje tak rozległej sceny jak szeroki kąt, a jednocześnie zwykle pozwala pracować bliżej fotografowanej osoby niż dłuższy teleobiektyw.
W fotografii ulicznej i reportażowej popularne jest również 35 mm, czyli umiarkowanie szeroki kąt. Daje więcej miejsca na otoczenie bohatera zdjęcia. Wybór między tymi ogniskowymi zależy więc od tego, czy ważniejszy jest sam temat, czy także kontekst.
Sama ogniskowa 50 mm nie gwarantuje rozmytego tła ani określonego odwzorowania kolorów. Stopień rozmycia zależy również od przysłony, odległości ustawienia ostrości i oddalenia tła od fotografowanego obiektu.
Teleobiektyw pozwala fotografować z większego dystansu
Ogniskowe takie jak 85 czy 135 mm są często wykorzystywane w portrecie, ponieważ pozwalają uzyskać ciasny kadr bez podchodzenia tuż do twarzy. Zoom 70?200 mm ułatwia zmianę kadrowania podczas wydarzeń i zawodów sportowych. Przy małych, odległych zwierzętach mogą być potrzebne jeszcze dłuższe ogniskowe, np. 300?600 mm.
Teleobiektyw przydaje się także w krajobrazie: pozwala wybrać fragment pasma górskiego, odległy budynek lub układ detali. Nie jest więc zarezerwowany wyłącznie dla sportu i przyrody.
Dłuższa ogniskowa zwiększa znaczenie drgań aparatu. Pomóc mogą stabilizacja, odpowiednio krótki czas ekspozycji oraz podparcie zestawu. Stabilizacja ogranicza skutki poruszenia aparatem, ale nie zamraża ruchu zawodnika czy zwierzęcia. Do tego potrzebny jest czas naświetlania dostosowany do szybkości fotografowanego obiektu.
Zoom czy stałka? Dopasuj konstrukcję do tempa pracy
Zoom pozwala zmieniać ogniskową bez wymiany obiektywu, co jest wygodne podczas reportażu, podróży i fotografowania wydarzeń. Model stałoogniskowy oferuje jeden kąt widzenia dla danego formatu matrycy, a wiele takich konstrukcji wyróżnia się dużym maksymalnym otworem przysłony. Nie oznacza to jednak automatycznej przewagi jakościowej każdej stałki nad każdym zoomem.
Porównując obiektywy do lustrzanek dostępne w Foto-Szop.pl, uwzględnij także zgodność z konkretnym korpusem. Sama nazwa marki nie wystarczy do potwierdzenia działania wszystkich funkcji.
Przed zakupem sprawdź:
- mocowanie i zgodność obiektywu z formatem matrycy;
- obsługę autofokusa oraz sterowania przysłoną w danym aparacie;
- maksymalny otwór przysłony, również przy najdłuższej ogniskowej zoomu;
- obecność stabilizacji i zasady jej współpracy z korpusem;
- masę, wymiary oraz minimalną odległość ustawiania ostrości.
Własne zdjęcia podpowiedzą, czego brakuje w zestawie
Jeśli korzystasz już z zoomu, przejrzyj dane EXIF udanych fotografii i sprawdź najczęściej używane ogniskowe. Zwróć też uwagę na sytuacje, w których nie udało się uzyskać zamierzonego kadru: zabrakło szerokości, możliwości zbliżenia albo miejsca na odsunięcie się od modela. Takie obserwacje dają konkretną podstawę do wyboru kolejnego obiektywu.
