Hojna (także: hojny, hojnie) to „taka, która chętnie i dużo daje” – pieniędzy, czasu, pomocy, uznania. To słowo łączy się i z darami materialnymi, i z gestami: można być hojnym darczyńcą, ale też hojnym w pochwałach. W codziennej polszczyźnie poprawną, neutralną formą jest hojna. Zapis chojna nie jest standardem współczesnym i zwykle wygląda jak literówka.
Hojna czy chojna – jak to poprawnie napisać?
W standardowej polszczyźnie pisze się: hojna, hojny, hojnie, hojność. Tę pisownię zobaczy się w tekstach urzędowych, mediach i współczesnej literaturze.
„Chojny” pojawia się w dawnych tekstach i regionalnie jako wariant znaczeniowo bliski „hojny”, ale dziś bywa odbierany jako forma przestarzała albo błędna. Dodatkowo łatwo go pomylić z choina (drzewo), więc w praktyce lepiej trzymać się formy hojny/hojna.
Wszystkie synonimy „hojny/hojna” (lista)
Poniżej synonimy od najczęstszych po bardziej literackie i specjalistyczne (w jednym ciągu, alfabetycznie):
dobroduszny, dobroczynny, darczy, frakcyjnie: ofiarodawczy, niewyczerpany (w przenośni), nieżalący (się), ofiarny, ofiarodawczy, otwarty (na dzielenie się), rozrzutny, szczodrobliwy, szczodry, wspaniałomyślny, wielkoduszny
Grupy znaczeniowe i konteksty użycia
- Neutralne, najbezpieczniejsze (codzienne i formalne): hojny, szczodry, wspaniałomyślny
- Podkreślające serce i postawę (emocjonalne, „o człowieku”): wielkoduszny, dobroduszny, ofiarny
- O dawaniu w sposób zorganizowany (oficjalnie, instytucjonalnie): dobroczynny, ofiarodawczy
- Z odcieniem przesady lub krytyki: rozrzutny
- Rzadsze, lekko literackie: szczodrobliwy
Subtelne różnice między wybranymi synonimami
Szczodry brzmi nieco bardziej „klasycznie” niż hojny i często sugeruje stałą cechę charakteru („szczodry z natury”). Hojny bywa równie dobrze cechą, jak i opisem jednorazowego gestu („hojny datek”).
Wspaniałomyślny przesuwa akcent z samego dawania na wielkość gestu i intencję – to hojność połączona z klasą, czasem także z umiejętnością wybaczania („wspaniałomyślny wobec rywala”).
Wielkoduszny jest jeszcze mocniej „moralny”: mówi o szerokim sercu, gotowości do zrozumienia i wsparcia, nie tylko o pieniądzach. Z kolei dobroczynny i ofiarodawczy pasują do kontekstów fundacji, darowizn, zbiórek – tam, gdzie pomoc ma formę daru/świadczenia.
Rozrzutny nie jest prostym odpowiednikiem „hojny”: opisuje raczej niekontrolowane wydawanie, brak umiaru. Może dotyczyć kogoś, kto daje dużo, ale bez rozsądku.
Przykłady użycia w zdaniach
Okazała się hojna w pochwałach i dzięki temu zespół nabrał pewności siebie.
Firma wsparła dom dziecka szczodrym datkiem, a pomoc była dobrze zaplanowana i regularna.
To był wspaniałomyślny gest: odpuścił dług, chociaż nie musiał.
Niektórzy uznali go za rozrzutnego – wydawał pieniądze szybciej, niż je zarabiał.