Klony szczepione na pniu to niezwykle dekoracyjne drzewa, które dzięki swojej kulistej koronie stanowią prawdziwą ozdobę wielu ogrodów i przestrzeni miejskich. Są cenione za elegancki wygląd, kompaktowe rozmiary oraz stosunkowo niewielkie wymagania pielęgnacyjne. W tym artykule poznasz najpopularniejsze odmiany klonów szczepionych na pniu, ich wymagania oraz sprawdzone sposoby pielęgnacji, które pomogą utrzymać ich kulistą koronę w doskonałej formie przez lata.
Czym są klony szczepione na pniu?
Klony szczepione na pniu to drzewa ozdobne uzyskane metodą szczepienia szlachetnych odmian klonów na pniach innych, bardziej odpornych gatunków. Najczęściej jako podkładka wykorzystywany jest klon pospolity (Acer platanoides), na którym szczepi się odmiany o kulistym pokroju. Efektem jest eleganckie drzewo o prostym pniu zwieńczonym zwartą, kulistą koroną, która może mieć różnorodne zabarwienie w zależności od wybranej odmiany.
Szczepienie na pniu to metoda wegetatywnego rozmnażania roślin, polegająca na połączeniu dwóch różnych roślin – podkładki (dolna część) i zrazu (górna część), które zrastają się tworząc jedną roślinę.
Wysokość pnia klonów szczepionych może być różna – najczęściej spotyka się egzemplarze o wysokości pnia 1,8-2,5 m, choć dostępne są również niższe warianty. Całkowita wysokość drzewa wraz z koroną zazwyczaj nie przekracza 4-5 metrów, co czyni je idealnymi do mniejszych ogrodów, gdzie przestrzeń jest ograniczona.
Najpopularniejsze odmiany klonów szczepionych na pniu
Wybór odpowiedniej odmiany klonu szczepionego na pniu zależy głównie od pożądanego koloru liści oraz warunków panujących w ogrodzie. Oto najpopularniejsze odmiany, które zachwycają swoim wyglądem:
Klon kulisty 'Globosum’
Najpopularniejsza odmiana o intensywnie zielonej, gęstej koronie, która zachwyca swoją regularnością. Dorasta do około 4-5 m wysokości, a jego korona osiąga około 3-4 m średnicy. Jest wyjątkowo odporny na warunki miejskie, zanieczyszczenia i okresowe susze. Jesienią liście przebarwiają się na złocistożółty kolor, co dodaje mu dodatkowych walorów dekoracyjnych i sprawia, że ogród zyskuje nowe oblicze.
Klon czerwony 'Crimson King’
Odmiana o intensywnie purpurowych liściach, które utrzymują swój głęboki kolor przez cały sezon wegetacyjny. Korona jest nieco mniej regularna niż u 'Globosum’, ale równie efektowna i przyciągająca wzrok. Wymaga stanowiska słonecznego, aby liście utrzymały intensywną barwę. Dorasta do podobnych rozmiarów co 'Globosum’, stanowiąc wyrazisty akcent kolorystyczny w ogrodzie.
Klon żółty 'Princeton Gold’
Odmiana o intensywnie żółtych liściach wiosną, które z czasem delikatnie zielenieją, zachowując jednak złocisty odcień. Tworzy zwartą, kulistą koronę o średnicy około 3 m. Jest nieco bardziej wrażliwy na silne nasłonecznienie – najlepiej rośnie w półcieniu, gdzie liście nie ulegają poparzeniom i mogą w pełni zaprezentować swój spektakularny kolor.
Klon palmowy 'Dissectum’
Odmiana o ażurowej koronie i głęboko wciętych, delikatnych liściach przypominających koronkę. Występuje w kilku wariantach kolorystycznych – od soczystych zielonych po głębokie purpurowe. Jest bardziej wymagający w uprawie niż poprzednie odmiany i lepiej rośnie w miejscach osłoniętych od wiatru, który mógłby uszkodzić jego delikatne liście.
Wymagania uprawowe klonów szczepionych
Klony szczepione na pniu, mimo swojej niezwykłej dekoracyjności, nie są szczególnie wymagające w uprawie. Aby jednak cieszyć się ich pięknem przez wiele lat, warto zapewnić im odpowiednie warunki:
Stanowisko i gleba
Większość odmian klonów szczepionych preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste. Odmiany o czerwonych liściach (jak 'Crimson King’) wymagają więcej słońca, aby utrzymać intensywną barwę, podczas gdy odmiany o żółtych liściach lepiej prezentują się w miejscach z rozproszonym światłem, gdzie są chronione przed popołudniowym, palącym słońcem.
Co do gleby, klony preferują żyzne, przepuszczalne podłoże o lekko kwaśnym lub neutralnym odczynie (pH 6,0-7,0). Nie tolerują gleb podmokłych, gdzie może dochodzić do gnicia korzeni i osłabienia drzewa. Przed posadzeniem warto wzbogacić ziemię kompostem lub dobrze rozłożonym obornikiem, co zapewni młodemu drzewku dobry start.
Sadzenie
Najlepszym terminem do sadzenia klonów szczepionych na pniu jest wczesna wiosna (marzec-kwiecień) lub wczesna jesień (wrzesień-październik). Przy sadzeniu należy pamiętać o kilku zasadach:
- Dół powinien być 2 razy szerszy niż bryła korzeniowa i nieco głębszy
- Na dnie warto umieścić drenaż z keramzytu lub żwiru, szczególnie na cięższych glebach
- Po posadzeniu drzewo należy obficie podlać, tworząc wokół pnia misę, która ułatwi nawadnianie
- Młode drzewka warto ustabilizować za pomocą palika, uważając, by nie uszkodzić korzeni i pnia
Optymalna odległość między klonami szczepionymi powinna wynosić minimum 3-4 metry, aby korony mogły się swobodnie rozwijać i nie konkurowały ze sobą o światło i składniki odżywcze.
Pielęgnacja kulistej korony
Aby utrzymać efektowny, kulisty kształt korony klonu szczepionego, niezbędne są regularne zabiegi pielęgnacyjne, które nie są skomplikowane, ale wymagają systematyczności:
Cięcie formujące
Najlepszym terminem na przycinanie klonów szczepionych jest późna zima lub wczesna wiosna (luty-marzec), przed rozpoczęciem wegetacji. Można również wykonać lekkie cięcia korygujące latem, po zakończeniu intensywnego wzrostu (lipiec-sierpień), gdy drzewo nie jest już tak wrażliwe na utratę soków.
Podczas cięcia należy:
- Usuwać pędy rosnące do wewnątrz korony, krzyżujące się lub ocierające o siebie, które mogłyby prowadzić do uszkodzeń
- Przycinać zbyt długie pędy, zaburzające kulisty kształt, zachowując naturalną formę korony
- Usuwać pędy chore, uszkodzone lub martwe, które osłabiają drzewo i psują jego estetykę
- Zachować symetrię korony, przycinając równomiernie ze wszystkich stron, by uzyskać harmonijny wygląd
Ważne: Klony „płaczą” po cięciu, wydzielając sok. Dlatego najlepiej wykonywać cięcia w okresie spoczynku lub późnym latem, unikając wiosennego okresu intensywnego przepływu soków, co mogłoby osłabić drzewo.
Nawożenie i podlewanie
Klony szczepione na pniu warto nawozić wiosną, używając nawozów wieloskładnikowych dla drzew ozdobnych. Pierwszą dawkę nawozu najlepiej zastosować w kwietniu, a drugą, mniejszą w czerwcu. Nie należy przesadzać z nawożeniem, gdyż może to prowadzić do nadmiernego wzrostu i utraty zwartego pokroju korony.
Podlewanie jest szczególnie ważne w pierwszych 2-3 latach po posadzeniu oraz w okresach suszy. Młode drzewa potrzebują regularnego nawadniania, by wytworzyć silny system korzeniowy. Dojrzałe drzewa są stosunkowo odporne na krótkotrwałe niedobory wody, jednak w czasie długotrwałej suszy również wymagają dodatkowego podlewania.
Zastosowanie w aranżacjach ogrodowych
Klony szczepione na pniu doskonale sprawdzają się w różnorodnych aranżacjach ogrodowych, dodając im elegancji i charakteru:
- Jako soliter (pojedyncze drzewo) na trawniku, gdzie ich korona może być podziwiana ze wszystkich stron
- W szpalerach wzdłuż ścieżek lub podjazdów, tworząc imponującą aleję
- Jako akcentowanie wejść do ogrodu lub domu, gdzie pełnią rolę naturalnej bramy
- W kompozycjach z niższymi roślinami okrywowymi, które tworzą efektowne tło dla wyniesionej korony
- W ogrodach miejskich o ograniczonej przestrzeni, gdzie nie ma miejsca na duże drzewa
Szczególnie efektownie prezentują się klony o kolorowych liściach, które tworzą wyrazisty kontrast z otoczeniem. Odmiany żółte i czerwone mogą stanowić dominantę kolorystyczną w ogrodzie przez cały sezon, przyciągając wzrok i nadając przestrzeni wyjątkowy charakter.
Dzięki swojej uniwersalności, kompaktowym rozmiarom i niezaprzeczalnej dekoracyjności, klony szczepione na pniu to doskonały wybór zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych ogrodników. Przy odpowiedniej, ale niewymagającej pielęgnacji będą cieszyć oko przez wiele lat, stanowiąc ozdobę każdego ogrodu w każdej porze roku – od wiosny, gdy rozwijają świeże liście, przez lato, gdy tworzą zielony parasol, aż po jesień, gdy zachwycają intensywnymi barwami.